Poniżej przedstawiam najważniejsze kategorie umów międzynarodowych zawartych w związku z rosyjską inwazją na Ukrainę od 2022 r. wraz z możliwie dokładną liczbą i przykładami.
1. Umowy bezpieczeństwa (najważniejsza nowa kategoria)
Po deklaracji G7 przyjętej na szczycie NATO w Wilnie w lipcu 2023 r. Ukraina zaczęła podpisywać długoterminowe dwustronne umowy bezpieczeństwa. Według ukraińskiego Ministerstwa Obrony do listopada 2025 r. podpisano 28 takich umów z państwami oraz dodatkowo jedną z Unią Europejską. [mod.gov.ua], [consilium.europa.eu]
Państwa, które podpisały umowy bezpieczeństwa
- Wielka Brytania
- Niemcy
- Francja
- Dania
- Kanada
- Włochy
- Holandia
- Finlandia
- Łotwa
- Hiszpania
- Belgia
- Portugalia
- Szwecja
- Islandia
- Norwegia
- Japonia
- USA
- Estonia
- Litwa
- Polska
- Luksemburg
- Rumunia
- Czechy
- Słowenia
- Irlandia
- Grecja
- Albania
- oraz UE jako odrębny partner instytucjonalny. [mod.gov.ua], [consilium.europa.eu]
Cechy tych umów
- obowiązują przez 10 lat,
- przewidują szkolenia wojskowe,
- współpracę wywiadowczą,
- cyberbezpieczeństwo,
- rozwój przemysłu obronnego,
- konsultacje w razie nowej agresji Rosji. [mod.gov.ua], [president.gov.ua]
2. Umowy wojskowe
Tu nie istnieje oficjalny globalny rejestr.
Do tej kategorii należą:
- kontrakty na dostawy uzbrojenia,
- produkcja amunicji,
- wspólne przedsięwzięcia przemysłu obronnego,
- szkolenia wojskowe,
- transfer technologii.
Ich liczba jest liczona raczej w setkach dokumentów, ponieważ każdy pakiet pomocy wojskowej może być realizowany w ramach osobnych porozumień międzyrządowych lub kontraktów przemysłowych. Potwierdzają to liczne programy wsparcia od ponad 40 państw monitorowane przez Ukraine Support Tracker. [kielinstitut.de]
Przykłady
- umowa bezpieczeństwa USA-Ukraina,
- umowa bezpieczeństwa Polska-Ukraina,
- porozumienia dotyczące F-16,
- projekty wspólnej produkcji dronów i amunicji. [mod.gov.ua], [president.gov.ua]
3. Umowy finansowe i pomocowe
To największa grupa dokumentów.
Obejmuje:
- pożyczki,
- granty,
- gwarancje kredytowe,
- fundusze odbudowy,
- finansowanie budżetu państwa.
Przykładowo podczas samej konferencji odbudowy Ukrainy w Gdańsku w 2026 r. podpisano 160 porozumień o wartości ponad 10 mld euro. [pravda.com.ua], [ukrinform.net]
Przykłady
- porozumienia Ukrainy z Bankiem Światowym,
- finansowanie UE,
- Europejski Bank Inwestycyjny,
- Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju,
- fundusze odbudowy infrastruktury. [pravda.com.ua], [balkaninsight.com]
4. Umowy gospodarcze i handlowe
Od wybuchu wojny UE oraz państwa partnerskie zawarły wiele nowych porozumień dotyczących:
- handlu,
- transportu,
- eksportu produktów rolnych,
- logistyki.
Najważniejsze przykłady
- przedłużanie przez UE specjalnego dostępu ukraińskich towarów do rynku europejskiego,
- porozumienia transportowe UE-Ukraina,
- umowy dotyczące korytarzy eksportowych dla produktów rolnych. [trade.gov]
Dokładna liczba takich umów nie jest prowadzona w jednym publicznym rejestrze.
5. Traktaty i umowy międzyrządowe o charakterze politycznym
To najwęższa kategoria, obejmująca formalne dokumenty prawa międzynarodowego podpisywane przez państwa lub organizacje międzynarodowe.
Najważniejsze od 2022 r.:
Rodzaj Liczba znanych dokumentów Umowy bezpieczeństwa państwo-Ukraina 28 Umowa bezpieczeństwa UE-Ukraina 1 Deklaracja G7 o wsparciu Ukrainy (podstawa prawna całego systemu) 1 Liczne umowy finansowe i odbudowy setki Umowy wojskowe i przemysłowe setki Porozumienia handlowe i transportowe dziesiątki do setek Źródła wskazują, że sama architektura bezpieczeństwa utworzona po szczycie NATO w Wilnie doprowadziła do powstania około 29 głównych umów bezpieczeństwa, natomiast po doliczeniu umów wojskowych, gospodarczych, finansowych i odbudowy liczba dokumentów związanych bezpośrednio z wojną jest już co najmniej kilkaset i prawdopodobnie przekracza tysiąc. Nie istnieje jednak oficjalna instytucja publikująca jeden globalny licznik wszystkich takich dokumentów. [mod.gov.ua], [consilium.europa.eu], [kielinstitut.de], [pravda.com.ua]
Najciekawszy wniosek: jeśli ograniczymy się wyłącznie do nowej architektury bezpieczeństwa stworzonej po 2023 r., możemy dość precyzyjnie wskazać 29 głównych umów bezpieczeństwa (28 państw + UE). To one są najbliższe temu, co w debacie publicznej bywa określane jako „gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy”. [mod.gov.ua], [president.gov.ua]
Poniżej znajduje się tabela obejmująca 29 głównych umów bezpieczeństwa Ukrainy, o których najczęściej mówi się jako o realizacji Deklaracji G7 z Wilna (2023): 28 umów z państwami + 1 z Unią Europejską. [uatv.ua], [rasmussenglobal.com]
Lp. Partner Data podpisania Okres obowiązywania 1 Wielka Brytania 12.01.2024 10 lat 2 Niderlandy (Holandia) 05.02.2024 10 lat 3 Francja 16.02.2024 10 lat 4 Niemcy 16.02.2024 10 lat 5 Dania 23.02.2024 10 lat 6 Włochy 24.02.2024 10 lat 7 Kanada 24.02.2024 10 lat 8 Finlandia 03.04.2024 10 lat 9 Łotwa 11.04.2024 10 lat 10 Hiszpania 27.05.2024 10 lat 11 Belgia 28.05.2024 10 lat 12 Portugalia 28.05.2024 10 lat 13 Szwecja 31.05.2024 10 lat 14 Norwegia 31.05.2024 10 lat 15 Islandia 31.05.2024 10 lat 16 Stany Zjednoczone 13.06.2024 10 lat 17 Japonia 13.06.2024 10 lat 18 Unia Europejska 27.06.2024 10 lat 19 Litwa 27.06.2024 10 lat 20 Estonia 27.06.2024 10 lat 21 Polska 08.07.2024 10 lat 22 Luksemburg 10.07.2024 10 lat 23 Rumunia 11.07.2024 10 lat 24 Słowenia 18.07.2024 10 lat 25 Czechy 18.07.2024 10 lat 26 Irlandia 04.09.2024 10 lat 27 Grecja 2024/2025* 10 lat 28 Albania 2024/2025* 10 lat 29 UE (liczona oddzielnie od państw członkowskich) 27.06.2024 10 lat Źródła: Rasmussen Global oraz ukraińskie Ministerstwo Obrony. [rasmussenglobal.com], [uatv.ua]
Co zawierają te umowy?
Większość przewiduje: [uatv.ua], [eeas.europa.eu]
- wsparcie militarne,
- szkolenie sił zbrojnych Ukrainy,
- współpracę wywiadowczą,
- cyberbezpieczeństwo,
- rozwój przemysłu zbrojeniowego,
- ochronę infrastruktury krytycznej,
- konsultacje w przypadku kolejnej agresji Rosji,
- wsparcie integracji z UE i NATO.
Ważna uwaga
Na rok 2026 lista została już rozszerzona do 30 bilateralnych umów bezpieczeństwa, ponieważ dołączyły m.in. Bułgaria i Australia, a Ukraina oficjalnie informowała o kolejnych podpisanych porozumieniach. [president.gov.ua]
Najbardziej interesująca dla Polski jest umowa Polska-Ukraina z 8 lipca 2024 r. Mogę też sporządzić osobną tabelę pokazującą: jakie dokładnie zobowiązania przyjęła Polska, a jakie Niemcy, Francja, USA czy Wielka Brytania i czym te umowy różnią się między sobą.
