Zarówno „Bliski Wschód”, jak i „Środkowy Wschód” to terminy używane do opisywania regionów w Azji i Afryce, a ich znaczenie bywa mylone. Różnica sprowadza się głównie do perspektywy historycznej i geograficznej oraz współczesnego użycia tych nazw.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice między tymi pojęciami:
Cecha Bliski Wschód Środkowy Wschód Historyczne znaczenie Tradycyjny, europocentryczny termin oznaczający najbliższe Europejczykom kraje Orientu (głównie wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego – dawny Lewant) . Szerszy termin, który historycznie odnosił się do obszarów położonych dalej na wschód niż „Bliski Wschód”, ale bliżej niż „Daleki Wschód” (np. Iran, Afganistan, niekiedy Indie) . Współczesne rozumienie W języku polskim wciąż funkcjonuje jako odrębna nazwa regionu obejmującego kraje Azji Południowo-Zachodniej i Egipt . We współczesnej polszczyźnie termin ten jest często uznawany za tożsamy z „Bliskim Wschodem” lub bywa mylony z Azją Środkową . Zasięg terytorialny Obejmuje głównie: Arabię Saudyjską, Egipt, Irak, Iran, Izrael, Jemen, Jordanię, Katar, Kuwejt, Liban, Oman, Syrię, Turcję, ZEA, Palestynę, a czasem także Cypr . W znaczeniu historycznym obejmowałby m.in. Iran, Afganistan, Pakistan, a czasem Indie . Współcześnie, jako synonim Bliskiego Wschodu, jego zasięg jest tożsamy z wymienionym obok. Szczegółowe wyjaśnienie
Kluczem do zrozumienia tej różnicy jest świadomość, że obie nazwy wywodzą się z europocentrycznego punktu widzenia. Dla mieszkańców Europy „Wschód” dzielił się na ten „Bliski” (najbliżej), „Środkowy” (pośrodku) i „Daleki” (najdalej, czyli Chiny, Japonia) .
- Bliski Wschód to nazwa o długiej tradycji w języku polskim i innych językach europejskich. Oznaczała ona przede wszystkim obszary wokół wschodniego basenu Morza Śródziemnego, nazywane też Lewantem. Z czasem zaczęto do niego włączać Półwysep Arabski, Mezopotamię, a nawet Egipt i Iran .
- Środkowy Wschód to termin, który w swojej pierwotnej, węższej definicji odnosił się do krajów położonych dalej na wschód, takich jak Iran, Afganistan, a niekiedy Pakistan i Indie .
Współczesne zamieszanie
Z biegiem lat, zwłaszcza pod wpływem języka angielskiego (w którym termin Middle East praktycznie całkowicie wyparł Near East), doszło do ogromnego zamieszania. W angielskim Middle East oznacza dokładnie to, co w tradycyjnej polskiej nomenklaturze nazywamy Bliskim Wschodem . To dlatego w polskich tekstach, szczególnie tych tłumaczonych, można spotkać się z używaniem nazwy „Środkowy Wschód” w znaczeniu „Bliskiego Wschodu” .
Dodatkowo, nazwa „Środkowy Wschód” przez swoje brzmienie może być mylona z Azją Środkową (czyli byłymi republikami radzieckimi, takimi jak Kazachstan, Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kirgistan) .
Podsumowując
Mówiąc dziś o krajach takich jak Arabia Saudyjska, Izrael, Irak, Iran czy Egipt, w poprawnej polszczyźnie powinniśmy używać nazwy Bliski Wschód. Termin Środkowy Wschód jest w tym kontekście albo historyczny, albo stanowi kalkę z języka angielskiego (Middle East).
Ciekawy artykuł: national-geographic.pl – „Kraje Bliskiego Wschodu – co warto wiedzieć, zanim ruszysz w podróż”
